Dürüst Esnafı Çürük Elmalardan Kim Koruyacak?

Ahilik geleneği, köklü bir medeniyet mirası olarak müşteriye karşı dürüst olmayı, adil tartmayı ve yapılan işin hakkını vermeyi gerektirir. Ne var ki bu asil gelenek, günümüz ticaret hayatında her esnaf tarafından aynı sadakat ve erdemle sürdürülemiyor.

Geçtiğimiz hafta Düzce Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (DESOB) tarafından düzenlenen geleneksel Ahilik Haftası etkinliklerinde yine süslü cümleler kuruldu. Konuşmalarda, meslek sahibi olmanın ötesinde, o mesleği hakkaniyetle ve topluma karşı sorumluluk bilinciyle icra etmenin önemine dikkat çekildi. Ancak ne yazık ki bugün yaşamın her alanına sirayet eden toplumsal yozlaşmanın bir sonucu olarak bireysel çıkarların toplumsal faydanın önüne geçtiği bir düzende, Ahilik ruhunun özünü oluşturan sosyal dayanışma da giderek zayıflıyor.

Özellikle Düzce esnafı için yıllardır süregelen ‘Müşteriyi kazıklıyorlar’ eleştirisinin dayanağı olarak çevre illerde yapılan alışverişler gerekçe gösteriliyor. Nitekim istatistikler de sokaktaki feryadı doğruluyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’nun açıkladığı bölgesel yaşam maliyeti ve fiyat düzeyi endekslerine baktığımızda, Düzce’nin metropollerle yarışarak düzeyde, Türkiye’nin en pahalı şehirleri arasında üst sıralara yerleştiğini görüyoruz. 

Günümüzde tek bir tıkla internet üzerinden fiyatına ulaşılabilecek ürünlerin mağaza raflarında iki katı etiketle sunulması karşısında ben de bir Düzceli olarak zaman zaman sitem etmekten kendimi alamıyorum. Elbette bu tablo yalnızca Düzce’ye özgü değil… Ticaretin olduğu her yerde karşılaşılan bir sorun. Ancak Düzce’de gündem olan ihbar ve şikayetler, bu durumu çok daha görünür kılıyor.

Şu da bir gerçek, bugünün tüketicisi artık dünün sessiz vatandaşı değil. Yaşanan haksızlıklar karşısında hayıflanıp geçmek yerine, birer denetçi gibi hareket ediyor. Girdiği yerel bir işletmede karşılaştığı fahiş fiyatı, yanıltıcı etiket oyunlarını ya da tarihi geçmiş ürünlerle gıda güvenliğinin hiçe sayılmasını bir muhabir edasıyla kayda alıyor, haber kanalları aracılığıyla sesini duyuruyor ve haksızlığa seyirci kalmıyor. Tüketicinin bu haklı tepkisi, ne yazık ki işini dürüstçe yapan helal kazanç sahibi esnafın da ekmeğini etkiliyor.

Giderek büyüyen e-ticaret hacmi ve her sokak başında mantar gibi türeyen, gıdadan elektroniğe, tekstilden oyuncağa kadar her alanda satış yapan zincir marketlerin kıskacında ayakta kalmaya çalışan, Ahilik ahlakından ödün vermeyen bir esnaf kesimimiz de var.

Bu dürüst esnafımızın varlığını koruyabilmek ve sayısını artırabilmek için yalnızca devletin resmi denetim mekanizmaları yeterli değil… Kendi üyeleri tarafından ‘Sadece aidat topluyorlar!’ eleştirisine maruz kalan başta DESOB olmak üzere ilgili meslek odalarının da salon toplantılarından ve protokol nutuklarından sıyrılarak sahaya inmesi, dürüst üyesini koruyan, çürük elmaları ayıklayan ve temsil ettiği kitleye gerçek anlamda rehberlik eden etkin bir tutum sergilemesi bu noktada önem taşıyor. 

Aksi takdirde, Ahilik, yılda bir kez kutlamadan kutlamaya hatırlanan bir terim olmaktan öteye geçemeyecek…