Ferrero Sahaya İndi: Bu Yıl İşler Çok Farklı

Türkiye’nin en önemli ihraç kalemleri arasında başı çeken ve Düzce ekonomisinin can damarı olan fındıkta, 2026 sezonu üretici açısından derin bir krizle devam ediyor.

2026 Ürünü 170 TL, 2025 Ürünü 135 TL

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 2026/2027 sezonu için Levant kalite kabuklu fındık müdahale alım fiyatını kilogram başına 250 TL olarak duyurmasına rağmen, Düzce serbest piyasasında fındık fiyatları bugün itibarıyla 170 TL seviyelerine kadar geriledi. Geçen sezondan kalan eski ürünlerde ise tüccar alım fiyatı 135 TL’ye kadar düştü.

Piyasa fiyatının TMO’nun açıkladığı taban fiyatın neredeyse 80 TL altında seyretmesi, artan rekolte maliyetleriyle mücadele eden üreticiyi zor durumda bıraktı.

Serbest Piyasada Makas Neden Açıldı?

Fiyat farkının bu derece büyümesinde, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) gerekliliği, kahverengi kokarca tahribatı ve emanete fındık bırakma alışkanlığı öncelikli nedenler olarak gösteriliyor.

Bilindiği gibi ÇKS kaydı bulunmayan veya arazi mülkiyeti sorunları nedeniyle sistem dışında kalan çok sayıda üretici, TMO’ya ürün teslim edemediği için fındığını serbest piyasadaki tüccara satmak zorunda kalıyor. Yine bölgede son yıllarda giderek artan kahverengi kokarca zararlısı, bu sezon rekoltenin yanı sıra fındık kalitesini ve randımanını doğrudan etkiledi. TMO’nun randıman ve kalite standartlarına takılmaktan çekinen üreticiler de tüccara yönelmek zorunda kaldı. Üreticilerin önemli bir kısmının ürününü depolamak yerine serbest piyasadaki tüccarlara "emanete" bırakması, piyasadaki arz baskısını artırarak fiyatların düşmesine zemin hazırladı.

Piyasanın En Büyük Alıcısında Titiz İnceleme

Tüm bu gelişmeler yaşanırken, serbest piyasa fiyatlarının yükselmesini umut eden üreticilerin gözü, sektörün en büyük uluslararası alıcılarından biri olan Ferrero’nun açıklayacağı fiyattaydı. Geçtiğimiz hafta alımlara başlayan ve Düzce’de 5 ila 6 yetkili tüccar üzerinden piyasaya giren şirket, TMO’nun altına düşmedi ve 50 randıman fındık için kilogram başına 250 TL referans fiyat belirledi.

Ancak edinilen bilgilere göre şirket, önceki yıllardan farklı olarak bu sezon kahverengi kokarca zararlısının yarattığı tahribata karşı laboratuvar ve numune kontrollerini sıkılaştırdı. Resmi bir açıklama yapılmamış olsa da, zararlı nedeniyle randımanı ve kalitesi düşen fındık partilerinin geri çevrildiği iddia ediliyor.

Dünya Üretiminde Dengeler Değişiyor

Öte yandan yıllardır dünya fındık üretiminin ve ihracatının açık ara lideri olan Türkiye, başta Şili olmak üzere Güney Amerika ve Batı Avrupa ülkelerinin fındık tarımına yaptığı büyük yatırımlarla karşı karşıya. Dünya fındık pazarında payını artıran rakip ülkeler, Türkiye’nin pazardaki mutlak hakimiyetini riske atıyor.

Sürdürülebilir Fındık Politikası Şart

Düzce’de bahçeden pazara uzanan zincirde üreticinin boynu bir kez daha bükük kalırken, fındıkta yaşanan bu kriz geçici tedbirlerle çözülemeyecek bir noktaya ulaştı.

Sektör paydaşlarına göre; üreticinin tüccara mahkum kalmaması, kokarca gibi biyolojik tehditlerin kamu eliyle köklü biçimde bertaraf edilmesi ve Türkiye'nin küresel liderliğini koruyabilmesi için ÇKS şartlarının küçük üreticiyi kapsayacak şekilde esnetilmesi, lisanslı depoculuğun yaygınlaştırılması, emanet ürün modelinden lisanslı senet modeline geçilmesi, ulusal düzeyde bütüncül ve uzun vadeli bir rekolte-fiyat politikası uygulanması önem taşıyor.